Nói đến du lịch văn hóa Bắc Hà, phải nhắc tới vùng văn hóa đồng bào Tày xã Tà Chải và Na Hối nổi tiếng với lễ hội Lồng Tồng mang đậm nét văn hóa dân tộc vùng cao. Phải nói là hiếm có lễ hội truyền thống nào thu hút nhiều dân tộc cùng tham gia như hội Lồng Tồng. Sau Tết Nguyên đán, khắp các bản làng, thôn xóm của các đồng bào dân tộc miền Tây Bắc, nào Tày, nào Nùng, Dao, Sán, Chỉ… mọi người hân hoan, nô nức chuẩn bị cho ngày hội lớn nhất của năm mới – Lễ hội xuống đồng!

Sun không biết hội Lồng Tồng có từ bao giờ nhưng chắc chắn rằng khởi nguồn của lễ hội phải được sinh ra từ xã hội của người Tày khi đã sống thành làng bản quần cư trong cộng đồng. Bật mí “lồng tồng” theo tiếng Tày có nghĩa là “xuống đồng” đó!

Ngày 17/2, tại xã Kiên Thành (Trấn Yên, Yên Bái) đã diễn ra lễ hội Lồng Tồng, hay còn gọi là lễ hội cầu mùa năm 2011. Buổi lễ bắt đầu bằng việc rước lễ cúng thần hoàng bản thổ gồm 6 cỗ bánh với 6 loại bánh.




6 loại bánh gồm: uôi, bìa, phong trúu, tẻ, chè lam và bánh nổ. Tất cả đều được làm từ bột gạo và những hạt thóc nếp rang nổ. Mỗi cỗ bánh kèm theo 7 mâm cỗ được chế biến từ thịt lợn, thịt gà, xôi nếp, rượu và một cây hoa 12 tầng tượng trưng cho 12 tháng trong năm sai hoa kết trái.

6 cỗ bánh được xếp theo vị trí núi Khau Rao ở phía tây, núi Khau Thú ở phía bắc, núi Khau Cuốm ở phía nam và miếu bà Chú ở phía đông. Người dân làm lễ cúng thành hoàng bản thổ, thần núi, thần nước cầu cho mưa thuận gió hoà, chim muông, sâu bọ không phá hoại mùa màng, dân làng khoẻ mạnh...




Thầy mo già (còn gọi là Pú mo, thầy tao…) thay mặt dân làng, thành kính khấn lạy Thần Nông.

Ngay sau phần lễ, lãnh đạo và người dân địa phương đã xuống ruộng thực hiện những đường cày đầu tiên...




...và cấy lúa nước cầu mong một năm bội thu, no ấm.
 

Phần lễ kết thúc khi mặt trời vừa đứng bóng. Phần hội bắt đầu. Và đây được xem là phần vui nhất, được mọi người mong chờ nhất của lễ hội Lồng Tồng.
 

Phần hội có thể kéo dài đến tận đêm khuya. Mọi người đi hội Lồng Tồng vì rất nhiều trò chơi dân gian và hoạt động văn hóa yêu thích được tổ chức trong hội. Trẻ con, người già thích các trò chơi múa sư tử, kéo co, đi cà kheo hay biểu diễn hoặc thi đấu võ cổ truyền, thi đánh sảng, đánh khăng, thi ném còn, thi chọi chim họa mi, thi chọi gà, chọi cỏ gà…Nam thanh nữ tú lại thích cùng nhau hát sli, hát lượn, hát then, hát phongslư…… Ban đầu từng tốp cùng hát sau đó tâm đầu ý hợp rồi thì tản ra thành từng đôi hát giữa nam và nữ. Họ có thể hát thâu đêm tới sáng và thậm chí hát tới vài đêm!

Trong lễ hội, dân làng và du khách được tham gia các trò chơi dân gian như đánh quay...




...ném pao.




Đặc biệt là phần đại dậm hầu với 6 điệu dậm cổ là múa chèo thuyền, múa quạt, múa đàn tính, múa kiếm, nhảy chân sáo và dậm quét sân rồng do người dân trong xã biểu diễn cùng du khách. Trong ảnh là điệu múa kiếm.




Múa chèo thuyền.




Điệu múa nhảy chân sáo.

Sau 50 năm bị gián đoạn, lễ hội cầu mùa lần thứ ba được tổ chức ở Yên Bái đã thu hút đông đảo người dân. Đây là một trong những hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình du lịch hướng về cội nguồn của 3 tỉnh Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai.

Những ngày này và kéo dài đến hết cả tháng 3 âm lịch, nếu các bác có dịp dừng chân ở một trong các tỉnh miền núi phía Bắc, sẽ có cơ hội được tham dự lễ hội vui xuân lớn nhất, vui nhất nơi đây – Lễ hội Lồng Tồng (Lễ hội xuống đồng)!